Η Ελλάδα στην προτελευταία θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση στον δείκτη απόδοσης των δικαστικών συστημάτων

Η Ελλάδα βρίσκεται στην προτελευταία θέση μεταξύ των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον δείκτη απόδοσης των δικαστικών συστημάτων (Justice Systems Performance Index), με βαθμολογία 34,8 στα 100, σύμφωνα με το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ). Η Κύπρος, με 24,2 μονάδες, βρίσκεται χαμηλότερα από την Ελλάδα στην κατάταξη.

Η αποδοτικότητα είναι ο πιο αδύναμος πυλώνας στην αξιολόγηση της Ελλάδας, με βαθμολογία 26,1 στα 100. Ο πυλώνας αυτός αποτυπώνει πόσο γρήγορα και αποτελεσματικά τα δικαστήρια επιλύουν τις υποθέσεις. Εξετάζει τον χρόνο διεκπεραίωσης, τον ρυθμό εκκαθάρισης, τις εκκρεμότητες, τον αριθμό των υποθέσεων που επιλύονται ανά δικαστή και τη διάρκεια εκδίκασης εξειδικευμένων και ποινικών υποθέσεων.

Στους πυλώνες που αφορούν στην οικονομική ενίσχυση και στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη οι βαθμολογίες είναι υψηλότερες, αλλά παραμένουν χαμηλές: 41,7 και 39,0 στα 100 αντίστοιχα. Η οικονομική ενίσχυση αφορά τους πόρους που διαθέτει το κράτος στα δικαστήρια, μέσω του προϋπολογισμού τους και των αμοιβών των δικαστών. Η Πρόσβαση στη δικαιοσύνη καλύπτει τη νομική αρωγή, τα δικαστικά τέλη, την πληροφόρηση των πολιτών και την ψηφιοποίηση των διαδικασιών.

Ο χρόνος διεκπεραίωσης των αστικών υποθέσεων σε πρώτο βαθμό φτάνει τις 737 ημέρες και ο ρυθμός εκκαθάρισης είναι 81%. Παράλληλα, ο προϋπολογισμός νομικής αρωγής περιορίζεται σε 0,3 ευρώ ανά κάτοικο, έναντι ευρωπαϊκής διαμέσου 2,65 ευρώ. Ο αριθμός των δικαστών ανά 100.000 κατοίκους στην Ελλάδα είναι περίπου διπλάσιος της ευρωπαϊκής διαμέσου, ωστόσο, σε κάθε δικαστή αντιστοιχεί μόλις ένας εργαζόμενος υποστήριξης, έναντι τριών στην Ευρώπη. Το βασικό εμπόδιο για τη βελτίωση της αποδοτικότητας δεν είναι ο αριθμός των δικαστών, αλλά οι ελλείψεις στο προσωπικό υποστήριξης και μεγάλες καθυστερήσεις.

Η Ελλάδα απέχει 17,7 μονάδες από τον μέσο όρο της ΕΕ-27 (52,5) και σχεδόν 40 μονάδες από τη Λετονία, την πρώτη χώρα της κατάταξης. Η βαθμολογία της Λετονίας είναι περίπου τριπλάσια από εκείνη της Κύπρου. Η μεγάλη αυτή διαφορά δείχνει πόσο διαφέρει, από χώρα σε χώρα, η δυνατότητα έγκαιρης επίλυσης των υποθέσεων πολιτών και επιχειρήσεων.

Οι βασικές αδυναμίες των ευρωπαϊκών δικαστηρίων είναι οι καθυστερήσεις στις σύνθετες επιχειρηματικές διαφορές, οι εκκρεμείς υποθέσεις και οι ελλείψεις στις ψηφιακές υπηρεσίες, και όχι η έλλειψη δικαστών ή χρηματοδότησης.